صنعت پتروشیمی ایران به عنوان یکی از مهمترین بخش های تامین کننده مواد اولیه برای صدها صنعت کوچک و بزرگ در کشور همواره نقشی کلیدی در چرخه تولید و اقتصاد ملی داشته است بسیاری از صنایع از بسته بندی و تولید لوازم خانگی گرفته تا صنایع دارویی پزشکی و غذایی به طور مستقیم به محصولات این صنعت وابسته هستند و هرگونه اختلال در فعالیت واحدهای پتروشیمی می تواند به سرعت زنجیره تولید در بخش های مختلف اقتصاد را تحت تاثیر قرار دهد در ماه های اخیر اما بخشی از زیرساخت های این صنعت به دلیل آسیب هایی که در جریان جنگ به برخی تاسیسات وارد شد با چالش هایی روبه رو شده و تعدادی از واحدهای تولیدی برای مدتی از مدار تولید خارج شده اند.
این آسیب ها باعث شد بخشی از ظرفیت تولید مواد اولیه مورد نیاز صنایع پایین دستی کاهش یابد و در نتیجه موضوع مدیریت عرضه و تقاضا در بازار محصولات پتروشیمی اهمیت بیشتری پیدا کند با این حال همزمان برنامه هایی برای بازسازی و بازتوانی واحدهای آسیب دیده آغاز شده تا ظرفیت از دست رفته در سریع ترین زمان ممکن دوباره به چرخه تولید کشور بازگردد.
صنعت پتروشیمی در ایران تنها یک بخش صنعتی نیست بلکه شبکه ای گسترده از تولیدکنندگان صنایع تکمیلی را به خود متصل کرده است هزاران واحد کوچک و متوسط در کشور مواد اولیه خود را از مجتمع های پتروشیمی تامین می کنند و بر همین اساس پایداری تولید در این صنعت اهمیت ویژه ای دارد در چنین شرایطی بازگشت سریع واحدهای آسیب دیده به مدار تولید به یکی از اولویت های مهم در سیاستگذاری صنعتی تبدیل شده است.
در همین ارتباط مدیر توسعه صنایع پایین دستی شرکت ملی صنایع پتروشیمی اخیرا در توضیح آخرین وضعیت تامین مواد اولیه صنایع تکمیلی اعلام کرده است که بخشی از مجتمع های پتروشیمی که در حال حاضر از مدار تولید خارج شده اند در حال بازتوانی و بازسازی هستند تا ظرفیت از دست رفته هرچه سریع تر جبران شود.
محمد متقی در یک گفتگوی تلویزیونی توضیح داده است که هم اکنون برخی واحدها فعال هستند و تولید خود را ادامه می دهند، اما تعدادی از واحدها به دلیل آسیب های فنی نیازمند تعمیرات و بازسازی بوده اند و برای بازگشت به مدار تولید در حال آماده سازی هستند.
به گفته او در کنار این موضوع تلاش شده است با همکاری دستگاه های مختلف از جمله وزارت صنعت معدن و تجارت بانک مرکزی و بورس کالا شرایطی فراهم شود که در صورت نیاز برخی مواد اولیه از طریق واردات تامین شود تا صنایع پایین دستی با کمترین مشکل روبه رو شوند این هماهنگی میان نهادهای مختلف در شرایطی انجام می شود که هدف اصلی آن حفظ ثبات بازار و جلوگیری از ایجاد اختلال در تامین مواد اولیه مورد نیاز تولیدکنندگان است.
با وجود این اقدامات موضوع مدیریت بازار همچنان یکی از مهمترین محورهای سیاستگذاری در حوزه پتروشیمی به شمار می رود زیرا علاوه بر تامین تولید باید از انحراف مواد اولیه به بازارهای غیررسمی نیز جلوگیری شود. در این زمینه سازوکارهایی میان دستگاه های مسئول طراحی شده است که بر اساس آن عرضه محصولات در بورس کالا انجام می شود و از سوی دیگر تقاضا از طریق سهمیه بندی برای واحدهای تولیدی مدیریت می شود تا مواد اولیه در اختیار تولیدکنندگان واقعی قرار گیرد.
کارشناسان معتقدند در شرایطی که بخشی از ظرفیت تولیدی کشور به دلیل آسیب های ناشی از جنگ موقتا کاهش یافته است مدیریت دقیق عرضه و تقاضا می تواند نقش مهمی در جلوگیری از شکل گیری التهاب در بازار داشته باشد در چنین شرایطی حتی توزیع درست مواد اولیه نیز می تواند از بروز مشکلات در صنایع تکمیلی جلوگیری کند و به حفظ جریان تولید در بسیاری از واحدهای صنعتی کمک کند.