طی روزهای اخیر خبر برگزاری مجمع عمومی مؤسسین انجمن «زنجیره تأمین مواد اولیه و تولید تایر، تیوب، روکش و لاستیک استان تهران» با استقبال بیسابقه ای از سوی فعالان زنجیره ارزش صنعت تایر روبرو شده و به طور ویژه فعالان حوزه مواد اولیه، ماشین آلات، روکش کاران، نمایندگان و … معتقدند این حرکت می تواند با تکیه بر اهرم اتاق بازرگانی نقش موثری در افزایش چانه زنی اهالی صنعت داشته باشد.
واقعیت آن است که صنعت تایر در خلال دهه های گذشته به رغم همه تلاش هایی که افراد زیادی برای پیشبرد اهداف و برنامه های مدنظر صورت داده اند، به دلایل زیادی از منطقه عقب مانده است. هرچند در تامین نیاز داخل خوشبختانه موفق عمل کرده اما برای حضور در بازارهای منطقه ای و جهانی شاهد موفقیت چشمگیری نیستیم که شوربختانه بخش زیادی از این عدم موفقیت ها ناشی از ناتوانی صنعت در چانه زنی با دولت برای احقاق حقوق حقه بخش خصوصی است.
زمانی که دولت جلوی صادرات را گرفت و به بهانه تامین نیاز داخل، بسیاری از قراردادهای مهم صنعت با بازارهای جهانی را یک شبه منحل کرد و هزینه های ناشی از فسخ قرارداد و از دست رفتن بازارها به دوش فعالان صنعت افتاد، چه گروهی موفق به متقاعد کردن دولت برای اصلاح این تصمیم یک شبه شد و عملا بخش خصوصی و حتی شرکت های دولتی و انجمن های فعلی چه دستاوردی در این زمینه داشتند؟
زمانی که دولت تعرفه واردات تایر را به صفر رساند و ارز تخصیصی به تجار را دو برابر کرد، عملا کدام بخش از صنعت موفق به رایزنی با بدنه دولت و رفع چالش شد؟
زمانی که ارز به صورت قطره چکانی به صنعت تزریق می شد و تولیدکنندگان به دلیل نبود ارز ناچار به کاهش ظرفیت تولید بودند، عملا چه دستاوردی در چانه زنی های جزیره ای و انفرادی حاصل شد؟
زمانی که دولت قیمت مواد اولیه را آزاد و پیچ قیمت گذاری دستوری روی محصول نهایی را سفت و سخت تر از گذشته کرد، تلاش شرکت های تایرساز و تشکل های مستقل به کجا رسید؟
زمانی که سامانه جامع تجارت به عنوان یک مانع جدی عملیات فروش را مختل کرد، چه اتفاقی برای حذف یا تعدیل آن افتاد؟
به این لیست می توان موارد متعدد دیگری را نیز اضافه کرد.
آسیب شناسی این امر ما را به چند دلیل عمده و اصلی هدایت می کند؛
نخست آن که صنعت تایر بر خلاف آن چه به نظر می رسد کاملا جزیره ای عمل می کند و بسیاری از تصمیمات و اقدامات بصورت انفرادی و در راستای منافع بنگاه ها است نه کلیت صنعت.
دوم آن که انجمن صنعت تایر با همه موفقیت هایی که در گذشته در زمینه های مختلف از استاندارد و تست تایر گرفته تا ارتقای آموزش و …، اما امروز آن کارایی را ندارد و در مواجهه با انجمن زنجیره ارزش صنایع لاستیک نیز عملا هرگونه حرکت جدی در صنعت خنثی شده؛ هرچند شرح وظایف این دو انجمن با هم متفاوت بوده و انجمن زنجیره ارزش، بیش از آن که پیگیر امور تایرسازان باشد بر اساس یک توافق نانوشته، فعالان زنجیره ارزش را اعم از ماشین آلات، مواد اولیه، فروش و نمایندگان، ارایه کنندگان خدمات، شرکت های روکش ساز و … را در بر گرفته است.
سوم آن که اساسا گردش اطلاعات در صنعت تایر به هر دلیلی در حداقل استاندارد خود قرار دارد. محرمانگی اقدامات حتی در درون انجمن ها و عدم مراوده جمعی و برعکس رفتار فردی و بنگاهی مانع از تحقق اهداف می شود.
در این مسیر نگاهی به وظایف قانونی اتاق بازرگانی و ماده ۵ آن می تواند بخش زیادی از راهکارهای رفع خلأهای کنونی صنعت تایر را نشان دهد؛ راهکارهایی که انجمن «زنجیره تأمین مواد اولیه و تولید تایر، تیوب، روکش و لاستیک استان تهران» تلاش می کند با استفاده از همین ظرفیت ها مسیر رفع چالش های کنونی صنعت را هموار سازد.
وظایف و اختیارات اتاق بازرگانی طبق ماده ۵ قانون اتاق بازرگانی و صنایع و معادن :
الف- ایجاد هماهنگی و همکاری بین بازرگانان و صاحبان صنایع و معادن و کشاورزی در اجرای قوانین مربوطه و مقررات جاری مملکتی.
ب- ارائه نظر مشورتی در مورد مسایل اقتصادی کشور اعم از بازرگانی، صنعتی و معدنی و مانند آن به قوای سه گانه.
ج- همکاری با دستگاه های اجرایی و سایر مراجع ذیربط به منظور اجرای قوانین و مقررات مربوط به اتاق.
د- ارتباط با اتاق سایر کشورها و تشکیل اتاق های مشترک و کمیته های مشترک با آنها براساس سیاست های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران.
هـ- تشکیل نمایشگاه های تخصصی و بازرگانی داخلی و خارجی با کسب مجوز از وزارت بازرگانی و شرکت در سمینارها و کنفرانس های مربوط به فعالیت های بازرگانی، صنعتی، معدنی و کشاورزی اتاق در چارچوب سیاست های نظام جمهوری اسلامی ایران.
و- کوشش در راه شناسایی بازار کالاهای صادراتی ایران در خارج از کشور و تشویق و کمک به مؤسسات مربوطه جهت شرکت در نمایشگاه های بازرگانی داخلی و خارجی.
ز- تشویق و ترغیب سرمایه گذاری داخلی در امور تولیدی بالاخص تولید کالاهای صادراتی که دارای مزیت نسبی باشند.
ح- تلاش درجهت بررسی؛ و حکمیت درمورد مسایل بازرگانی داخـلی و خـارجی اعضا و سایر متقاضیان ازطریـق مرکز داوری اتاق ایران طبق اساسنامه ای که توسط دستگاه قضایی تهیه و به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.
ط- ایجاد و اداره مرکز آمار و اطلاعات اقتصادی به منظور انجام وظایف و فعالیت های اتاق.
ی- صدور کارت عضویت طبق آیین نامه اتاق ایران جهت تکمیل مدارک صدور کارت بازرگانی.
ک- تشکیل اتحادیه های صادراتی و وارداتی و سندیکاهای تولیدی در زمینه فعالیت های بازرگانی، صنعتی، معدنی و خدماتی طبق مقررات مربوط.
ل- دایر کردن دوره های کاربردی در رشته های مختلف بازرگانی، صنعتی، معدنی و خدماتی متناسب با احتیاجات کشور.
م- تهیه، صدور، تفریغ و تأیید اسنادی که طبق مقررات بین المللی بعهده اتاق ایران می باشد با هماهنگی وزارت بازرگانی.
ن- تشکیل اتاق های مشترک با کشورهای دوست با هماهنگی وزارتین بازرگانی و امور خارجه.