صدای خودرو مجموعه صداهای کارکرد موتور گیربگس قطعات خودرو و صدای برخورد هوا با بدنه در هنگام حرکت است. این صدا به دو قسمت صدای شنیده شده در خارج و صدای قابل حس در داخل تقسیم می شود. عمده ترین صدای خارج، صدای ایجاد شده توسط هوا در برخورد با شکل بدنه خودرو و در نهایت نیز صدای ایجاد شده تایرهای خودرو است. خودروسازان با انجام اصلاحات قطعات مکانیکی و عایق کاری محیط قرارگیری موتور و گیربکس و همچنین اصلاح شکل بدنه در برخورد با هوا در هنگام حرکت این صدا را به حداقل ممکن می رسانند.

صدای حس شده در داخل خودرو ناشی از مجموعه ساختار صداها در اثر برخورد جریان هوا به بدنه خودرو و ارتعاشات و لغزشهای ایجاد شده حرکتی خودرو و تایر در جاده است که اغلب از طریق محور خودرو به داخل آن انتقال می یابد.

اما در خصوص تایر صدای تایر در هنگام حرکت از سه مجموعه پدید می آید که عبارتند از: . صدای برخورد قطعات طرح آج تایر با جاده و حرکت هوای حبس شده در لابلای شیارهای طرح آج در هنگام تماس با جاده که در اثر فشردگی سرعت و نحوه خروج ایجاد صدا می کنند؛ صدای ایجادی در مخزن هوای تایر که خود در اثر حرکت هوای داخل و سرعت تغییرات شعاعی و محیطی در آن پدید می آید.

این صدا نیز بر اثر تغییر شکل مقطع تایر و شدت نوسان آن در محل تماس نسبت به سایر نقاط آن می باشد. که البته اولی طرح (آج) با بهینه کردن نحوه قرارگیری اندازه قطعات فواصل طرح و یا نرم تر نمودن لاستیک آج قابل اصلاح نسبی می باشد ولی دومی جریان هوای داخل تایر) مقداری تقریباً ثابت و به اندازه محفظه تایر تعداد و میزان نوسانات آن (سرعت چرخش) در خودرو بستگی پیدا می کند.

البته باید اضافه شود که صدای تایر هم بسته به محل قرارگیری آن موقعیت تایر در محفظه گلگیر هر خود رو می تواند تا حدى سبب کاهش و یا تشدید صدا شود. شدت صدای تعیین شده در استاندارد برای طبقه بندی تایرهای رادیال سواری، وانتی و باری روسی جهت آسایش سرنشینان و کاهش آلودگی محیط زیست است، و با حرف S در استاندارد جدید SWR آمده است. اندازه گیری صدای تای در زیر خودرویی در حرکت در جاده ای آسفالت با یافت استاندارد، با سرعت ۸۰ کیلومتر (برای خودروهای سواری و وانتی سبک و ۷۰ کیلومتر بر ساعت برای خودروهای باری و اتوبوسی با موتور خاموش و گیربگس خلاص تقریباً بدون هرگونه صدای اضافی در میدان آزمون با درجه حرارت و سرعت باد مشخص سنجیده می شود.

در این آزمون باید تایرها همگی نو و از یک طرح باشند. تجهیزات اندازه گیری شامل میکروفن خاص نصب شده در فاصله و ارتفاع استاندارد در مسیر مشخص حرکت خودرو قرار گرفته اند. این آزمون با چند بار تکرار و معدل گیری با مقادیر تعیین شده در استاندارد SWR مورد سنجش قرار می گیرد. رتبه تایر مورد آزمون نیز بسته به میزان صدای آن بین حداکثر و حداقل های رتبه بندی صدا مشخص و تعیین می شود. با توجه به پیشرفت دانش و تجربیات ساخت تایر مقادیر کنترلی استاندارد هم تاکنون چندین بار مورد تجدید نظر قرار گرفته اند.

این صداهای ایجاد شده توسط طرح آج تایر شامل چند زیر شاخه ذیل است: صدای ایجاد شده از برخورد قطعات لاستیکی طرح آج تایر در منطقه تماس صدای ایجاد شده در لوله های هوایی سطح تماس شیارهای طرح که در ناحیه تماس در اثر فشردگی سبب حرکت سریع هوای حبس شده در داخل آنها برای خروج از سمت دیگر است. صدای ارتعاشات لرزشی و لغزشی ناشی از نامتوازنی نابالانسی تایر در سطح تماس آن و یا صدای جابجایی قطعات لاستیکی آج تایر در ناحیه تماس است. یکی از عوامل تشدید این صداها سرعت حرکت و تعداد نوسان تایر در واحد زمان است.

این صداها از مواردی هستند که با تغییرات نوع و زبری جاده و همچنین طرح آج و نحوه قرارگیری آنها در برخورد با سطح جاده، صدای تایر شدت و ضعف می یابد. همچنین نرمی و یا سختی لاستیک آج تایر در صدای ایجاد شده و شدت آن تأثیر دارد که در اغلب موارد قبل از ساخت قالب تایر توسط طراح در طراحی آج و متناسب سازی، مدنظر قرار گرفته و به حداقل ممکن رسانده می شوند.

صدای خروجی مخزن تایر و بروز پدیده رزونانس در آن در ابتدا از ارتعاش محفظه هوا در اثر تغییر در پروفایل تایر مقطع عرضی در ناحیه تماس با جاده است. تأثیر سرعت حرکت در این برخوردها و تعداد نوسان در واحد زمان سبب تشدید صد است لرزشها و جریان حرکتی هوا در مخزن تایر باعث می شود هوای داخل ارتعاش کرده و ایجاد صدا کند در اثر خم و راست شدن ناحیه تماس تایر فشار منطقه ای ایجاد و جریان حرکتی هوا رخ می دهد. نایکنواختی جریان هوا و ارتعاشات محیطی که به مخزن منتقل می شود ایجاد صدا نموده و از طریق محور به داخل خودرو منتقل می شود.

در نتیجه حرکت سبب ایجاد صدا در هوای مخزن تایر شده که با افزایش سرعت نوسان صدای آن تشدید و به داخل خودرو منتقل می شود. صدای مخزن هوای تایر صدای ناخوشایندی است که در طول موج خاصی در محدوده فرکانس تقریبی ۲۰۰-۲۵۰ هرتز ایجاد و در سرعت های خاص هم تشدید می شود. صدای مخزن هوای تایر یکی از صداهای داخلی خودرو است و بسته به اندازه تایرها متفاوت است. مانند صدای ضربه گونه که هنگام رانندگی از روی ترک و شکاف های جاده و یا در جاده های ناهموار شنیده می شود. هنگام حرکت خودرو، تغییرات فشار منطقه ای مخزن هوای تایر در ناحیه تماس با جاده سبب می شود هوای در دو جهت محیطی و عمودی شعاعی در ناحیه تماس در داخل مخزن ایجاد شود.

اضافه شدن صدای ارتعاشات و برخورد غیر یکنواخت سطح تماس تایر با جاده سبب ایجاد صدا برای انتقال از طریق محور به داخل خودرو می شود. با توجه به اینکه حد شدت صدای مداوم و آزاردهنده برای انسان بیشتر از ۸۰ دسیبل می باشد بنابراین حداکثر شدت صدای قابل قبول تایرهای سواری در حال حاضر ۷۰ دسیبل برای تایرهای گل برفی (۷۱ دسیبل). . حداکثر شدت صدای قابل قبول تایرهای وانتی در حال حاضر ۷۲ دسیبل

و حداکثر شدت صدای قابل قبول تایرهای باری اتوبوسی در حال حاضر ۷۴ دسیبل تعیین شده است. کمیته فناوری و نوآوری گروه صنعتی رازی با آگاهی از نیازهای مشتریان خود و جامعه انواع تایرهای تولیدی در مجموعه های خود را تحت بررسی و مطالعات دقیقی قرار می دهد تا برای بروزآوری و بهبود کیفی و درجه بندی های استانداردهای SWR همسو با سازندگان مطرح باشند.

 

کاظم مقدمیان
مشاور مدیر عامل در تولید و فناوری شرکت آرتاویل تایر