به تحلیل لاستیک پرس و از نگاه اقتصاد تولید، آن چه در خلال سال های گذشته عامل مهمی در وقفه های طولانی مدت تولید در صنایع مختلف بود، عامل افزایش قیمت ارز و تخصیص های دیرهنگام به صنایع بود که تولیدکنندگان به هر نحوی از انحا تلاش می کردند از سد این چالش بزرگ عبور کنند؛ تامین ارز از بازار آزاد به قیمت کاهش حاشیه سود، استفاده از ارزهای صادراتی، استفاده از ارزهای جایگزین دلار و روش های دیگر از جمله این موارد بود که دست و پا شکسته به تامین منابع مورد نیاز تولیدکنندگان کمک می کرد.
اما آن چه در حال حاضر و در فضای جنگی و به خصوص بعد از افزایش مناقشات منطقه ای بین تهران و کشورهای منطقه در پی حمله آمریکا و اسراییل رخ داده چیزی فراتر از مشکلات گذشته تولید است. موضوع و چالش در حال حاضر واردات مواد اولیه مورد نیاز برای صنایع است که احتمالا پشت سدهای متعدد ناشی از محاصره دریایی و قطع ارتباطی با بنادر کشورهای منطقه رخ داده است.
این چالش نه فقط منحصر به تولیدکنندگان ایرانی، بلکه جهان را نیز تحت تاثیر قرار داده تا جایی که گفته می شود هزینه های تولید در صنعت تایر جهان چیزی در حدود 20 درصد افزایش یافته است و این رقمی است که در صورت تشدید تنش ها و یا بسته شدن آبراهه باب المندب به سرعت افزایش خواهد یافت.
در این شرایط دورنمای روشنی از رفع نگرانی ها به زودی نیز وجود ندارد و برخی تحلیل ها وقوع مجدد جنگ یا تشدید محاصره های دریایی را برای مدتی طولانی منتفی نمی دانند و در نتیجه ریسک های منطقه ای برای عبور و مرور کشتی ها همچنان پابرجاست.
آنطور که کارشناسان می گویند 82 درصد از محل تجارت ایران با دنیا از طریق آب های جنوبی کشور صورت می گیرد و مسدود شدن این مسیر از طریق ایران و آمریکا زیان بالایی را برای اقتصاد دنیا و همچنین ایران به همراه دارد.
این موضوعات از جوانب مختلف روی حوزه تولید و اقتصاد بنگاه ها اثرگذار است؛ از یک سو همانطور که گفته شد هزینه های تولید را افزایش و تولید را متوقف خواهد شد. از سوی دیگر انتظارات تورمی را برای آینده افزایش می دهد که این انتظارات هم شامل تولید و هم مصرف می شود؛ در حوزه تولید، رشد تقاضا برای مواد اولیه و در حوزه مصرف رشد تقاضا برای محصول نهایی که هر دو وضعیت در نهایت بر تورم کالا و مواد اولیه اثرگذار است.
این موضوعات زمانی خطرناک تر می شود که در صورت شکست آتش بس و آغاز دوباره جنگ، بازارهای ارز به حالت تعلیق درمی آید تا مبادا قیمت دلار و سایر ارزها از سقف های کنونی عبور کند و در نتیجه تامین ارز و خرید کالا هم فی نفسه دشوارتر و ضریب سختی اقدامات جبرانی شرکت های تولیدکننده افزایش خواهد یافت.
در این شرایط اما در صورتی که مذاکرات ادامه یابد و یا آتش بس تمدید و خبرهای خوبی از آینده به گوش برسد، قیمت ارز می تواند روند معقولی را پشت سر بگذارد که با توجه به درخواست های طرفین به طور همزمان ممکن است به بازگشایی تنگه هرمز، کاهش تنش های احتمالی از درگیری و آزادسازی ارزهای بلوکه شده باعث تعدیل وضعیت و یا لااقل بازگشت به دوران قبل از جنگ شود.
نکته اساسی در این راستا ان است که نرخ تورم مصرف کننده به سرعت در حال افزای است و در خوشبینانه ترین حالت این نرخ بین 50 تا 60 درصد در نوسان است که در مورد مواد خوراکی این نرخ خیلی بیشتر از این ارقام است و در بسیاری اقلام حیاتی به بیش از 100 درصد می رسد.
آن چه از بازار به نظر می رسد دولت هیچ نظارت و یا کنترل و یا تصمیم بازدارنده ای در رابطه با این قبیل کالاها ندارد، اما در عوض همچنان روی برخی کالاها از جمله تایر زوم کرده است و با افزایش قیمت ها در این کالا مقابله می کند.