مهندس عطا موسوی، از پیشکسوتان حوزه مالی در ایران است که عمری را در صنعت تایر کشور صرف توسعه شرکت هایی از جمله بارز، آرتاویل تایر و یزدتایر کرده و در سمت معاونت مالی و حقوقی و قراردادهای بارز، مشاور شرکت های تایری و … خدمات شایانی را به این صنعت ارایه کرده است. به بهانه تولد مهندس موسوی در 10 آذر ماه، به اتفاق آقای مهندس شعبانی خدمت ایشان رسیدیم و درباره موضوعات مختلف صحبت کردیم.
یکی از مهمترین مسایلی که در این گفتگو برای من جالب توجه بود و مَطلَع صحبت های مهندس موسوی نیز هست، حمایت منصفانه ایشان از پیشکسوتان صنعت تایر بود؛ همان هایی که امروز بعضا در مظان انتقادهای تندی قرار گرفته اند و یا آنهایی که زحمات یک عمرشان در پس برخی نقدها کمتر دیده شده است.
صحبت های خود را با یادآوری از شخصیت های اثر گذار صنعت تایر و پیشکسوتان این صنعت آغاز کرد و با بغضی فروخورده گفت: دو کس را هیچگاه از خاطر نمی برم؛ اول مرحوم مهندس جعفری که سنگ صبور همه ما بود و دوم اکبر توانا که انسانی بسیار شریف در این صنعت محسوب می شود.
به مهندس عباسی ابیانه و زحمات او در صنعت تایر اشاره کرد و قسم خورد هیچ گاه از اصول خود عدول نکرد و بارز را به یک سازمان تمیز و منزه در دوران خود تبدیل کرد و گفت افتخار می کنم که با او همکار بوده ام. به رغم انتقادهایی که از گوشه و کنار در مورد مهندس مشرفی مطرح می شود، مهندس موسوی گفت: مشرفی نقش مهمی در توسعه بارز ایفا کرد و اگر مشرفی نبود، بارز، بارز نمی شد.
به گفته او عباس خواجوی، مجتبی جلالی، علیرضایی، مهندس احمدی، قاضی و … جزو پاکدامن ترین مدیران و همکاران بودند که با این که کمترین دریافتی ها را بدون هر گونه امتیاز مدیریتی داشتند، اما هرگز از اصول خود عبور نکردند. دانش مهندس خواجوی باعث شد تایرهای تولیدی بارز را بدون کاهش کیفیت محصول، سبک کنیم تا با قیمت های جهانی برابری کند، اما برخی همین موفقیت را یک انتقاد مطرح کردند و یا فروش خارج از شبکه را که از محالات است، متوجه مهندس مشرفی کردند که از نگاه من مردود است.
مهندس موسوی با بیان این که البته در آن دوره هیچ امتیازی برای مدیران در نظر گرفته نمی شد، افزود: با این حال مدیران شرکت از هیچ همتی فروگذار نکردند. من به همکاری با شخصیتی مانند مهندس عباسی که پاکدست، باسواد، بادانش، مدیر و پرتلاش بودند، افتخار می کنم، اما معتقدم می شد در مورد مدیران در آن دوره رفتار حمایت گرایانه تری داشت.
هنوز برخی همکاران قدیمی از آن دوره مکدر هستند، اما این تکدر خاطرها هیچ یک با انکار زحمات مهندس عباسی و یا نقش بسزای مهندس مشرفی و سایر همکاران و مدیران همراه نیست، چراکه بسیاری از روابط اقای مشرفی در سازمان ها و نهادهای دولتی باعث پیشبرد اهداف مجموعه می شد و نمی توان این اثرات و روابط را انکار کرد.
با این حال در اینجا به همه دوستان عزیزم، مدیران زحمتکش گذشته و پیشکسوتان توصیه می کنم برخی شکوه ها را که حتما هم به حق هستند فراموش کنند، دنیا ارزش این دلخوری ها را ندارد.
وی از خدمات ارزنده آقایان برجی، عندلیب، امینی زاده، مرحوم نوربخش، مهندس حافظی و سایرین یاد کردند و گفت این افراد زحمات بسیار زیادی برای صنعت تایر کشیدند و نقش ارزنده ای در توسعه بارز ایفا کردند که شایسته قدردانی است و نباید این زحمات را فراموش کنیم. آقای حمید بینظیر، در زمینه تامین مالی بارز زحمات زیادی کشیدند و سال ها عضو هیات مدیره بارز بودند که نباید فراموش کنیم چه سهم بزرگی در توسعه این شرکت ایفا کردند. ایشان واقعا شایسته تقدیر هستند و نباید فراموش کنیم بارز امروز با زحمات همین بزرگمردان، به این مرحله رسیده است.
همچنین زحمات آقای حسن آران برای صنعت تایر و سایر همراهان باید ارج گذاشته شود. ایشان در آن زمان در زمینه فروش، سنگ تمام گذاشتند و جز خوشنامی از ایشان نمی توان گفت.
وی با اشاره به ERP بارز که کار بسیار بزرگی بود افزود: این اقدام با همت مهندس زند کریمی و خانم ها صدیقی و نعیمیان انجام شد. اقای بهمردی نیز که به اخص کلمه شریف و زحمتکش بودند، در اجرای اوراکل زحمات بسیاری کشیدند.
همچنین جا دارد در همین فرصت از همکاری صادقانه و زحمات آقایان عباس و محمدعلی زنگی آبادی، آقای نامجو و سعید نیا مهندس شمسی، مهندس امانعلی زاده و مرحوم سلطانی و مهندس غلامرضا جلالی که همگی از مدیران ارزشمند کارخانه بارز هستند و سایر همکاران مالی در دفاتر تهران و کرمان که در رشد مالی و توسعه ای بارز نقش مهمی ایفا کرده اند، تشکر کنم و برای آنان که از بین ما رفته اند آرزوی آرامش ابدی و برای عزیزانی که در کنارمان هستند آرزوی سلامتی و طول عمر دارم.
در سال 73 در بارز تولید با 3 هزار تن استارت خورد، در حالیکه نه سیستم انبار، نه قیمت تمام شده نه حسابداری وجود نداشت و با تلاش شبانه روزی همه عزیزان و همکاران، در آن دوره زیرساختی را در آنجا ایجاد کردیم که یکی از معتبرترین زیرساخت ها است، درحالیکه بسیاری شرکت ها در ERP متوقف مانده اند که معتقدم مهندس عباسی و مهندس جعفری در این رابطه حمایت های زیادی کردند و امیدوارم تیم آقای مهندس میرزایی نیز که زحمات زیادی در حال حاضر برای این شرکت انجام می دهند، در این مسیر موفق باشند.
خوشبختانه با تلاش های مهندس میرزایی و همکاران ایشان، ظرفیت تولید روند بسیار خوبی را پشت سر گذاشته و طرح های توسعه این شرکت به رغم مشکلات متعددی که در اقتصاد ایران و صنعت تایر وجود دارد، حکایت از سخت کوشی و تلاش شبانه روزی این گروه دارد که توانسته بارز را به جایگاه شایسته ای برساند.
همچنین جا دارد یادی کنم از آقای مهندس خسرو محمودیان که در این صنعت از تمام توان خود استفاده کرده و هنوز هم مشغول ارایه خدمات ارزشمند به صنعت تایر هستند.
وی به سایر شرکت ها هم اشاره کرد و گفت: من ده سال مشاور یزدتایر و آرتاویل هم بودم و معتقدم یزدتایر اسکیل مناسبی دارد که امیدوارم بدون حاشیه به پیش برود و با وجود شخصیتی بینظیر مانند دکتر تقوایی، کار به خوبی به پیش برود که ایشان انسانی بسیار شریف و درستکار هستند و از توانایی های زیادی برخوردارند و امیدوارم از وجود ایشان در این مجموعه به خوبی استفاده شود. البته از زحمات بی دریغ آقای دکتر محمدرضا گنجی که در توسعه صنعت تایر کشور نقش مهمی را ایفا کرده اند باید قدردانی کنم.
مهندس موسوی در ادامه با اشاره به جایگاه مشاور مالی خود در صنعت تایر از اصلاح نُرم ضایعات از 4 درصد به 6 درصد گفت که این اقدام تاثیر مهمی بر قیمت تمام شده در این صنعت داشت و حفاظ مناسبی برای معافیت های مالیاتی شرکت ها ایجاد کرد. بر اساس قانون، بالاتر از حد نُرم ضایعات، مشمول معافیت مالی نیست و این حفاظ دو درصدی نقش مهمی برای قیمت تمام شده صنعت ایفا کرد.
برای این منظور با استناد به توجیهاتی همچون نو بودن ماشین آلات در دوره گذشته، استفاده از تکنولوژی های اروپایی، سورس های معتبر و … در دوره ای که نُرم ضایعات 4 درصد در نظر گرفته شده بود و تحولات جدی در این متغیرها با گذشت سال ها موفق شدم این دو واحد درصد را از سازمان مالیاتی اخذ کنم و به عنوان اولین سری حسابداران رسمی، خدمات زیادی را در بخش های مختلف صنعت تایر از انجمن گرفته تا کمیته های اجرایی و شرکت های تایرساز در جهت توسعه صنعت ارایه کرده ام.
صنعت تایر زیر فشار سخت گیری های قیمتی
وی در بخش دیگری از صحبت های خود از وضعیت قیمت گذاری در صنعت تایر انتقاد کرد و با اشاره به افزایش قیمت های 17 درصدی در سال جاری به رشد حدودا 70 درصدی قیمت تمام شده که سود شرکت های تایرساز را با روند کاهشی روبرو کرده اشاره کرد. مواد اولیه 64 درصد ، دستمزد 50 درصد، قطعات در حدود 53 درصد و سایر اجزای قیمت تمام شده همگی به میزان بالایی رشد کرده و گویا سازمان حمایت با صنعت تایر عداوت دارد.
در این شرایط طبیعی است که تولید کاهش یابد. در حال حاضر وضعیت بازار هم مشوش است، قیمت بازار در برخی سایزها زیر قیمت کارخانه است و این موضوع نشان می دهد بازار با نابسامانی قیمتی روبرو شده است.
به گفته او دستکاری تعرفه ها و منافع ارگان های مختلف و … صنعت تایر را گرفتار کرده، درحالیکه من در صنایع دیگری نیز به عنوان مشاور فعالیت می کنم، اما باید بگویم هیچ صنعتی باندازه تایر دستخوش افت حاشیه سود نشده است.
پتروشیمی و معادن بین 50 تا 60 درصد حاشیه سود دارند. در صنعت تایر حداکثر سود یک بنگاه چقدر است؟ هنوز 33 درصد وابستگی ارزی در این صنعت وجود دارد و خرید ارز به تالار دوم منتقل شده است و فرض کنید فقط در مورد بارز کردستان که رقمی معادل 90 میلیون یورو بدهی ارزی آن باقی مانده، در نتیجه انتقال به تالار دوم با یک افزایش شدید بدهی معادل 2500 میلیارد تومان روبرو شده است؛ درحالیکه این شرکت از هیچ و با سخت ترین شرایط راه اندازی شد و امروز به درجه ای از توسعه رسیده که نقش مهمی در توسعه استان ایفا می کند و یک افتخار برای گروه صنعتی بارز محسوب می شود.
مهندس موسوی با اشاره به دو مشکل در صنعت تایر گفت: نخستین مشکل قیمت گذاری است که سازمان حمایت رفتار نادرستی در قبال این صنعت دارد و در حالی که همه کالاها در حال رشد قیمت هستند دولت روی تایر دست گذاشته است. قیمت دارو، مواد غذایی، خدمات و همه چیز افزایش یافته و کسی جلودار آن نیست. این در حالی است که صورت های مالی شرکت های تایری از رشد 70 درصدی قیمت تمام شده حکایت دارد و دولت 17 درصد افزایش قیمت داده است که این رفتار به عقیده من بیشتر سیاسی است.
به گفته او صنعت تایر برخلاف صنایعی مثل فولاد یا پتروشیمی، صنعتی بسیار پیچیده است و از مراحل متعدد و مختلف و ترکیبات متعدد با بیش از 120 ماده اولیه در چند مرحله تولیدی تشکیل شده، در حالیکه صنایع دیگر بسیار ساده تر هستند و کالای میانی هم در تولید این محصولات وجود ندارد و ضایعات آنچنانی ندارند.
همه این مراحل پیچیده محاسبات پیچیده ای هم دارند و تغییر در وزن محصول، ماده اولیه، درخت محصول و … روی تولید تایر اثر می گذارند که کار ساده ای نیست و لذا قیمت تمام شده در صنعت تایر بسیار پیچیده و تاثیر پذیر است.
در آن زمان به همراه آقای دکتر عباسیان واحدی به نام آینده نگاری در بارز راه اندازی کردیم که از مرحله اول تولید تا بازار را رصد می کردیم. دکتر عباسیان با عشق و علاقه این امور را پیگیری می کردند و در جلسات مختلف با حضور مدیران مختلف تکنیکالی و بازاری، موضوعات بررسی می شدند.
به عقیده من مهندس عباسی، در توسعه و تولید زیاده خواه بودند و هر هفته ضایعات را بررسی و مدیریت و پا به پای همکاران حرکت می کردند و معتقدم سیستمی به کمک همه همکاران ایجاد شده بود که به خوبی و با ثبات همراه بود و بر پایه اصول و قواعدی استوار شد که همه نهادهای نظارتی با نام نیک از آن دوه بارز یاد می کردند.
این پیشکسوت حوزه مالی کشور با اشاره به رقم 420 میلیارد تومان هزینه مالی امسال بارز که دو برابر رقم پارسال بوده و در سایر شرکت ها و کل صنعت تایر هم بالاست گفت: یک زمانی هزینه مالی هر کیلو مواد 600 تومان بود، ولی حالا به 4 هزار تومان رسیده که بسیار بالاست. هزینه سربار تولید افزایش یافته، خریدها کاهش یافته، انبارها مملو از کالاست، به خصوص در چند ماه اخیر و پیرو جوی که ایجاد شده، جنس معامله نمی شود و نمایندگان نیز از وضعیت موجود گلایه دارند و همه این موضوعات روی هزینه های تولید اثر گذاشته است.