صنعت تایر ایران نزدیک به 70 سال قدمت دارد و یکی از قدیمی ترین صنایع در کشور محسوب می شود؛ صنعتی که با همه فراز و نشیب هایی که در خلال پنج دهه گذشته پشت سر گذاشته اما سعی کرده ضمن تامین بخش مهمی از نیاز داخل، طرح های توسعه ای مهمی را در حوزه های مختلف همزمان تدوین و تدبیر نماید و امروزه با عبور از تکنولوژی هایی همچون تولید صرف تایرهای بایاس تا تولید تایر خودروهای برقی پیش رفته و در برخی شرکت ها هوشمندسازی متناسب با نیاز روز صنعت آغاز شده است.
با این حال انتقادهایی به این صنعت وارد است که دلیل آن نه در همت فعالان صنعت، نه در توان و دانش مدیران و مهندسان، نه در بینش نواورانه و بلندمدت اهالی صنعت تایر، بلکه در هزاران مولفه ناخواسته و جانبی است که بصورت موانع بزرگ در مسیر جهش صنعت ظهور کرده اند.
در این رابطه با مهندس رضا عربانیان، مدیر کل بازاریابی و برندینگ گروه صنعتی بارز گفتگو کرده و مسیر صنعت را در خلال دهه های گذشته تاکنون بررسی نموده و به نقاط قوت و ضعف این صنعت پرداخته ایم که در ادامه می خوانید.
جناب آقای مهندس عربانیان با تشکر از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید، لطفا بفرمایید در مقایسه با سال های ابتدایی فعالیت شما در صنعت تایر، این صنعت چه مسیر و تحولاتی را تجربه کرده است ( نقاط مثبت و منفی)؟
معتقدم طی بیست و چند سال گذشته بدون شک صنعت تایر نیز مانند اکثر صنایع – چه در کشورمان و چه در دنیا – پیشرفت های زیادی داشته است. با این حال بخشی از این موفقیت ها را خدمت خوانندگان محترم عرض میکنم؛ مسلما موفقیت ها بسیار بیشتر از این موارد است.
مهمترین مورد به نظرم افزایش تعداد کارخانجات تایر سازی و افزایش تولید، افزایش تناژ کارخانجات و بی نیازی به واردات تایر نسبت به بیست سی سال گذشته به خصوص در مورد محصولات رادیال سواری است.
مورد دیگر تغییر ساختار در محصولات تولیدی است. بیست سال قبل تولیدات اکثر شرکت ها از نوع تایرهای بایاس بودند، اما امروزه تقریبا تمام محصولات با تکنولوژی رادیال تولید می شوند.
در سالیان گذشته تایرها دارای تیوب بودند، در این سال ها دیگر و یا به ندرت از تایر تیوب دار استفاده می شود که از این منظر نیز تقریبا همپای کشورهای دنیا حرکت کرده ایم.
کیفیت محصولات تولیدی موضوع قابل ذکر دیگری است که روند رو به رشدی را تجربه کرده است. با افزایش کیفیت محصولات، طول عمر تایرها و کارکرد آنها نسبت به گذشته افزایش داشته؛ بطوریکه با توجه به کیفیت بالا، مدت زمان گارانتی محصولات تولیدی داخلی از ۳۰ ماه به ۶۰ ماه افزایش داشته است.
از سوی دیگر با مطالعه و دانش همکاران، فاصله خود را با شرکت های پیشرو کمتر کرده ایم. به عنوان مثال در زمینه تولید تایرهای سبز جهت آلایندگی کمتر محیط زیست، فعالیت های مناسبی توسط شرکت ها انجام شده است. به علاوه با پیشرفت صنعت خودروسازی، تایرهای برقی نیز در کشور در حال تولید است. تولید تایرهای پنجر رو که توسط برخی تولید کنندگان در حال انجام است، از دیگر موارد قابل ذکر در این فرصت گوتاه است.
در حوزه ترکیبات تولید و نوآوری در آن نیز، استفاده از سیلیکا و مواد اولیه و ترکیبات جدید در برخی کارخانجات در حال انجام است. به علاوه برخی دستگاه های تولیدی، قالب ها و پرسها که پیشتر وارداتی بودند، حالا توسط هنرمندان و کارآفرینان داخلی تولید می شوند.
فرایند تحولات دیجیتال و هوشمند سازی تایرها نیز موضوع دیگری است که در حال اجراست؛ هر چند در این زمینه کماکان نیاز به دانش بیشتر داریم.
در مورد موارد منفی صنعت هم توضیح بفرمایید.
بهتر است برای پاسخ به این سوال در اینجا از کلمه منفی استفاده نکنیم و به جای آن بر نقاط قابل بهبود تاکید نماییم. به عقیده من از نقاط قابل بهبود در صنعت تایر ایران، همچنان می توان به معضلات زیست محیطی و باقی ماندن تایرهای فرسوده در محیط زیست اشاره کرد. صدالبته برخی شرکت ها برای این موضوع نیز پروژه های بزرگی در دست بررسی و احداث دارند و ابدا از آن غافل نبوده اند.
از موارد قابل بهبود دیگر می توان به فرسوده شدن دستگاه ها، تکنولوژی های قدیمی تولید در برخی کارخانجات تولیدی و هزینه های سنگین بروز رسانی کارخانجات اشاره کر ( به عنوان مثال جایگزینی خطوط بایاس به رادیال).
سرفصل قابل بهبود دیگر، سرمایه گذاری برای مواد اولیه مورد استفاده در صنعت تایر مانند تولید سیم های بلت با ضخامت های مشخص است که می تواند صنعت را از واردات این محصولات بی نیاز کند.
ضرورت استفاده از شرکت های دانش بنیان و مطرح کردن مشکلات تولیدی صنعت تایر با جوانان و دانشمندان کشور نیز از موضوعات قابل ذکر دیگر در این مقوله است.
آخرین مورد قابل بهبود هم که به ذهنم می رسد هزینه های تولید با قیمت تمام شده بالاتر و نیروی انسانی با هزینه بالاتر در کشورمان در مقایسه با سایر کشورها است. در سایر کشورها خطوط و دستگاه های تولیدی کم کم به صورت رباتیک عمل می کنند که این امر روی هزینه های آنها در بخش نیروی انسانی اثر مثبتی بر جای گذاشته است.
در مورد فروش محصولات در بازار هم با توجه به وضعیت تولید، تحریم ها و بسیاری از مسائل و موارد دیگر، شاهد نوسانات سینوسی بسیاری طی سالیان گذشته بوده ایم. از سوی دیگر هزینه بالای خرید مواد اولیه و ماشین آلات با تکنولوژی چندین دهه پیش (نسبت به سایر کشورهای دنیا) به دلیل عدم ارتباط با دنیا و نداشتن تعامل سازنده با کشورهای پیشرو در صنعت تایر به دلیل تحریم ها روی روند رو به رشد این صنعت تاثیرات منفی بر جای گذاشته است.
به موضوع تحریم ها اشاره کردید به عقیده شما سهم این عامل در بازدارندگی رشد صنعت چیست و سایر عوامل موثر بر توسعه صنعت کدامند؟
بدون شک در حال حاضر تحریم ها مهمترین عامل بازدارندگی و محدود کننده توسعه صنعت تایر کشور است. اما علاوه بر آن سیاست های نادرست وزرات صمت در خصوص قیمت گذاری دستوری، آسیبی مصاعف بر بدنه صنعت تایر کشور است.
از دیگر موارد می توان به نوسانات شدید نرخ ارز اشاره کرد که تاثیر مستقیمی در قیمت بالای خرید مواد اولیه و ماشین آلات دارد.
عدم دسترسی به تکنولوژی های روز دنیا را نیز باید به این عوامل افزود. واقعا باعث تاسف است که در وانفسای تحریم ها، شرکت های تولید کننده در کشورهای صاحب نام تایر و همچنین سازندگان ماشین آلات تولیدی مورد نیاز صنعت تایر در خارج از کشور حتی حاضر به جواب دادن به ایمیل شرکت های داخلی نیستند.
به عقیده شما مدیران ارشد مجموعه های تایری در دوره پیش رو چه وظایفی دارند؟
به نظر من مدیران ارشد سازمان باید دیدگاهی فراتر از یک تولید کننده در صنعت تایر داشته باشند و برای عقب نماندن از کشورهای پیشرو به مدیران ارشد سازمان ها، برگزاری دوره های خاص آموزشی جهت کسب مهارت های لازم برای متخصصان و کارشناسان جوان صنعت تایر را توصیه می کنم. چندی پیش در خدمت مدیرعامل محترم سازمان تامین اجتماعی (شستا)، جناب آقای دکتر سعیدی بودیم. ایشان تاکید داشتند تا آموزش سرلوحه برنامه های مدیران ارشد سازمان قرار گیرد.
به عنوان مثال معتقد بودند مدیران و کارشناسان حتما دوره های MBA را در دانشگاه های معتبر مانند دانشگاه صنعتی شریف بگذرانند. هزینه برگزاری این دوره ها بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان است. عقیده داشتند اگر برای فردی هزینه شد و آن شخص سازمان را ترک نمود، دانش آموخته شده را در سایر شرکت ها استفاده خواهد کرد و این سبب رشد صنعت کشور خواهد شد.
همچنین لازم است مدیران ارشد سازمان ها با ایجاد انگیزه به حفظ نیروهای کارآمد خود کمک کنند و همچنین برنامه هایی همچون هوشمند سازی صنعت تایر، تحولات دیجیتال، چابکی، نوآوری و ارتباط هرچه بیشتر با شرکت های دانش بنیان و ارتباط دانشگاه ها با صنعت نیز برقرار شود.
