هفدهمین نمایشگاه و نهمین همایش لاستیک و صنایع وابسته امسال نیز با حضور جمع کثیری از شرکت های فعال در حوزه تایر و زنجیره ارزش این صنعت و برخی شرکت های واردکننده – که البته تعداد آنها در مقایسه با سال قبل از افت ملموس و قابل توجهی برخوردار بود – برگزار شد.
به گزارش «لاستیک پرس» نمایشگاه امسال در فضایی به اندازه 9200 متر در مجتمع تجاری ایران مال برگزار شد که در مقایسه با سال قبل از رشد 60 درصدی حکایت دارد و 80 شرکت داخلی و خارجی نیز در این نمایشگاه حضور یافتند. همچنین 680 مقاله در هفت محور به دبیرخانه نهمین همایش لاستیک و صنایع وابسته ارسال شد که از رشد 147 درصدی مقالات نسبت به دوره قبل حکایت دارد.
نمایشگاه امسال در شرایطی برگزار شد که قیمت ارز در کشور بعد از سیاست آزادسازی توسط دولت چهاردهم رشد قابل توجهی را تجربه کرده است و به نوعی شاهد تک نرخی شدن ارز در کشور هستیم. این موضوع باعث رشد قیمت ارز برای شرکت های تایرساز و تامین کنندگان مواد اولیه و واردکنندگان تایر شده است.
این در حالی است که هزینه تامین در طول زنجیره ارزش صنعت تایر در چند ماه اخیر به شدت افزایشی بوده و این در حالی است که قیمت تایر در مجموع 17 درصد افزایش را تجربه کرده است. گفتگو با فعالان این صنعت، مدیران و کارشناسان صنعت تایر و مواد اولیه همگی حاکی از نگرانی های عمیق ناشی از رشد قیمت ارز، تشدید تحریم ها و عدم تصمیم گیری در مورد قیمت بود.
به عقیده فعالان حوزه مواد اولیه، افزایش شدید قیمت ارز باعث شده نقدینگی مورد نیاز برای خرید مواد کاهش یابد و حتی در صورت تخصیص ارز نقدینگی شرکت ها برای خرید مواد اولیه کفاف نیاز بازار را نمی دهد.
تولیدکنندگان تایر نیز با انتقاد از تاخیر در همسان سازی قیمت معتقدند هم هزینه های مواد اولیه و هم دستمزد و هزینه های انرژی در سال آینده با رشدهای تصاعدی روبرو خواهند شد و با توجه به وضعیت بودجه کشور در سال 1405 احتمالا تامین منابع نقدینگی برای شرکت ها از طریق بانک ها سخت و نرخ تامین سرمایه با افزایش بیشتری روبرو شود که در کنار رشد قیمت دلار چالش های مهمی را برای صنعت ایجاد می کند.
در سوی دیگر واردکنندگان تایر نیز با اشاره به تصمیمات دولت در زمینه حمایت تعرفه ای از تولید داخل از افزایش بیشتر قیمت تایرهای وارداتی در ماه های پیش رو خبر داده و می گویند در این صورت و با توجه به این که تولید داخل در همین ماه های اخیر در برخی شرکت ها کاهش یافته، احتمال بحرانی شدن بازار را افزایش می دهد.
با این حال تولیدکنندگان داخلی معتقدند در صورتی که دولت دست از قیمت گذاری دستوری بردارد، کارخانجات به تدریج وضعیت تولید را کنترل و بازار را از وضعیت بحرانی احتمالی دور نگه خواهند داشت.
این نکته را مهندس محمدحسین زینلی، رییس انجمن صنعت تایر در سخنرانی خود در همایش نهم اعلام کرد و گفت: در صورتی که وزارت صمت و سازمان حمایت قیمت گذاری را به انجمن های این صنعت واگذار کنند، شرکت های تولیدی متعهد خواهند شد منافع ملی را بر منافع صنفی خود مقدم بدارند.
هرچند ابراهیم شیخ، معاون وزیر صمت نیز در این همایش اعلام کرد دولت به زودی اختیار عمل را به انجمن ها خواهد سپرد، اما تولیدکنندگان معتقدند کیفیت این واگذاری نیز از اهمیت زیادی برخوردار است و باید دید مکانیزمی که برای این منظور در نظر گرفته می شود چگونه است.
فعالان صنعت تایر در عین حال در گفتگو با «لاستیک پرس» نگرانی های خود را در ارتباط با ماشین آلات اعلام کردند. به گفته آنها ماشین آلات و خطوط تولید صنعت تایر قدیمی هستند و این مشکل باعث بهره وری پایین تولید تایر شده و این در حالی است که در دنیا، صنعت تایر به سرعت در حال توسعه ماشین آلات و قطعات است و ما همین حالا از فناوری دنیا عقب مانده ایم و این در حالی است که با قیمت های ارز فعلی عملا عقب ماندگی در این بخش عمیق تر خواهد شد.
در این بین ماشین سازها هم با بیان این که شرکت های تایرساز با مشکلات مالی روبرو هستند و بسیاری از این شرکت ها به تولیدکنندگان حوزه ماشین آلات بدهکارند و ماه ها است بدهی های خود را پرداخت نکرده اند، معتقدند تداوم این وضعیت عملا تولید را در بخش ماشین آلات و قطعات و قالب و … توجیه ناپذیر کرده و از طرفی امکان عدم فروش هم نیست و باید همکاری کرد و از توقف فعالیت در زنجیره تولید جلوگیری کرد، اما در عین حال باید راهی برای وصول مطالبات ایجاد کرد.
در این بین موضوع مطالبات تایرسازان از خودروسازان نیز مساله دیگری بود که فعالان این صنعت به آن پرداخته و اعلام کردند یکی از مهمترین چالش های نقدینگی در زنجیره تولید تایر از همین بخش شروع شده و اگر خودروسازان دولتی بدهی های خود را بپردازند، نقدینگی به طور مناسبی در سایر حلقه ها تزریق خواهد شد و تحرکی در این صنعت دیده می شود، اما متاسفانه روز به روز بدهی خودروسازان انباشته می شود.
تولیدکنندگان مواد اولیه نیز در این میان مشکلات مشابهی را مطرح کردند؛ از چالش های خرید مواد اولیه مورد نیاز خود گرفته تا مشکلات ترخیص و ورود کالاهای مشابه از چین و … به عقیده این گروه از فعالان صنعت تایر، با آزادسازی قیمت ارز، هرچند واردات مواد اولیه که نمونه های داخلی آنها در دسترس است (اعم از نخ تایر و انواع روغن ها و منسوجات و استیل کورد و …)، اما ماده اولیه تولید این قبیل محصولات که بعضا وارداتی هستند، با افزایش قیمت روبرو می شوند.
باید گفت مشکل ارز در حال حاضر و نگرانی های پیرامون آن به نگرانی جدی فعالان زنجیره ارزش تبدیل شده که نیازمند کنترل است. تزریق ارز به بازار و تقویت صادرات و کاهش رانت های ارزی و جذب ارزهای داخلی و هر روشی که به افزایش ارز منتهی شود، برای کنترل بازار ضروری است، اما در صورتی که این سیاست ها جواب ندهد، مشکلات آتی صنعت از محل نقدینگی پایین جدی است.